Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości, które zabezpiecza wierzytelność wynikającą z umowy (stosunku prawnego), dzięki której wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z tej nieruchomości niezależnie od tego, kto stanie się jej właścicielem.
Hipoteka powstaje z chwilą wpisu do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Wygasa w momencie spłacenia całości długu, który zabezpiecza.
Pomimo wpisu hipoteki do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, dłużnik hipoteczny wciąż pozostaje jej właścicielem i nie jest pozbawiony możliwości rozporządzania nieruchomością.
Najczęściej hipoteka ustanawiana jest w treści aktu notarialnego dokumentującego umowę sprzedaży w związku z finansowaniem nabycia nieruchomości przez bank.